Иднината загрижува: Атлантскиот океан се загрева, а „ладната дамка“ станува сѐ постудена – пресвртната точка е близу, се поверојатен колапсот на океанскиот систем

Во северниот Атлантик, јужно од Гренланд и Исланд, голема површина од океанот се лади додека остатокот од светот се затоплува. Нова студија го објаснува феноменот и вели дека тоа е знак дека се приближуваме кон една од најопасните точки на климатска пресвртница, објавува CNN.

Областа на океанот позната како „ладна дамка“ или „дупка во загревањето“ се оладила за речиси еден степен Целзиус од 1900 година. Научниците долго време дебатираат дали аномалијата е резултат на губење на топлина од површината на океанот поради променливите ветрови и облаци или сигнал за слабеење на клучниот систем на океански струи. Новата студија заклучува дека причината е слабеење на струите, што укажува на загрижувачка иднина.

Забавување на океанскиот транспортер
Атлантската меридијална пресвртничка струја, позната како AMOC, функционира како џиновски систем за транспорт на топлина. Таа влече топла вода од тропските предели кон север, каде што се лади, тоне, а потоа се враќа на југ. Бројни студии покажуваат дека системот слабее бидејќи глобалното затоплување предизвикано од човекот го топи мразот, носејќи големи количини свежа вода во океанот.

Ова го нарушува деликатниот баланс на топлината и соленоста од кои зависи AMOC. Некои научници предупредуваат дека AMOC се приближува кон пресвртна точка што може да се случи уште во овој век, по што колапсот на системот би бил неизбежен.

Последици од исклучувањето на електричната енергија
Целосното исклучување на AMOC би имало катастрофални последици на глобално ниво. Тоа би предизвикало брзо зголемување на нивото на морето по должината на источниот брег на Соединетите Американски Држави, би донело екстремно ладни зими во Европа и би ги поместило африканските монсуни, предизвикувајќи продолжени суши. Некои научници ја гледаат „студената точка“ како јасен доказ за промените во AMOC, бидејќи ова е регионот во кој системот носи најмногу топлина.

Нови докази од длабоката вселена
За подобро да разберат што се случува, авторите на студијата ги комбинираа податоците за температурата на океанот од инструменти и сателити со климатски модели. Тие открија дека ладењето во „студената точка“ не се случува само на површината, туку и длабоко во океанот, каде што атмосферските услови како ветровите и облаците имаат многу помало влијание. Студијата покажа дека сите знаци укажуваат на AMOC.

„Преносот на топлина во океанот се менува“, рече Стефан Рамсторф, еден од авторите на студијата и професор по физика и океанографија на Универзитетот во Потсдам. Тој објасни дека ова е она што предизвикува ладење на „студената точка“. Рамсторф додаде дека има многу други докази за слабеење на AMOC, независно од „студената точка“, а некои студии покажуваат дека струјата во моментов е најслаба во последните илјада години.

Реакции на научната заедница
Рене ван Вестен, истражувач за морска и атмосферска област на Универзитетот во Утрехт, кој не беше вклучен во студијата, забележа дека претходните студии покажаа дека „студената точка“ може да се формира исклучиво под влијание на атмосферските услови. „Сепак, фактот дека новата студија достигна конзистентни резултати со анализа на различни збирки податоци ја зајакнува веродостојноста на заклучоците“, додаде тој.

Дејвид Торнали, професор по океанска и климатска наука на Универзитетскиот колеџ во Лондон, рече дека студијата поддржува докази за врска помеѓу „студениот дел“ и слабеењето на AMOC. Сепак, тој предупреди дека поради недостатокот на податоци од реалниот свет, достапните информации „треба да се сметаат за добри приближувања, а не за совршен приказ на реалноста“.

Торнали изјави за CNN дека сè уште има неизвесности, додавајќи: „Не мислам дека оваа студија ќе биде последниот збор за ова прашање“. Џонатан Бејкер, виш климатолог во Британската метеоролошка служба, се согласи со ова. „Јас би ја сметал оваа студија како дополнителен доказ за придонесот на AMOC кон студениот дел, а не како дефинитивно решение на проблемот“, изјави тој за CNN.