„Хјуман рајтс воч“: Светот е во демократска рецесија, две третини од населението живее под автократија

Во комбинација со долгогодишните напори на Русија и на Кина за ослабување на глобалниот поредок базиран на правила, постапките на американската администрација имаа огромни последици низ целиот свет, оставајќи го глобалниот систем за човекови права во опасност. Оваа „демократска рецесија“ му претходела на Трамп и започнала пред неколку децении, се открива во извештајот. Демократијата сега е вратена на нивоата од 1985 година

Светот е во „демократска рецесија“. Речиси три четвртини од светското население сега живее под автократски владетели – нивоа невидени од 1980-тите, покажува најновиот извештај на „Хјуман рајтс воч“ (СРВ).

– Системот што ги поткрепува човековите права е во опасност, а растечкиот авторитативен бран стана „предизвик на една генерација“, рече Филип Болопион, извршен директор на ХРВ.

Зборувајќи пред објавувањето на годишната процена на набљудувачот за човекови права по земја, објавена во среда, Болопион рече дека 2025 година била „пресвртна точка“ за правата и слободите во САД. За само 12 месеци, администрацијата на Трамп изврши широк напад врз клучните столбови на американската демократија и глобалниот меѓународен поредок базиран на правила, кој САД, и покрај недоследностите, помогнаа да се воспостави. Сега работи во „спротивна насока“, рече тој.

Повикувајќи се на повиците на Доналд Трамп до републиканците оваа недела да го „национализираат“ американскиот систем за гласање и откритијата дека член на кралското семејство од Емиратите стои зад инвестиција од 500 милиони долари во компанијата за криптовалути на семејството Трамп, Болопион рече: „Секој ден гледате потврда за овој тренд, но кога ќе се повлечете, гледате организиран, немилосрден, решителен напад врз сите потврдени работи и рамнотежи што имаат за цел да ја ограничат извршната власт во американската демократија – систем дизајниран да ја ограничи моќта и да ги заштити правата“.

Тој ги повика демократиите, вклучувајќи ги Велика Британија, Европската Унија и Канада, да формираат стратешки сојуз за зачувување на меѓународниот поредок базиран на правила, кој е под закана од Трамп, Русија и Кина.

Извештајот на ХРВ ги каталогизира нападите врз системот базиран на права за време на вториот мандат на администрацијата на Трамп. Тие вклучуваат поткопување на довербата во светоста на изборите, намалување на одговорноста на владата, напад врз судската независност, непочитување на судските наредби, користење на владини овластувања за заплашување на политичките противници, медиумите, адвокатските фирми, универзитетите, граѓанското општество, па дури и комичарите. Неодамнешните злоупотреби, од напади врз слободата на говорот до депортирање луѓе во земји каде што може да се соочат со тортура, го нагласуваат овој напад врз владеењето на правото, соопшти организацијата, пренесува „Гардијан“.

Во комбинација со долгогодишните напори на Русија и Кина за ослабување на глобалниот поредок базиран на правила, постапките на американската администрација имаа огромни последици низ целиот свет, рече Болопион, оставајќи го глобалниот систем за човекови права во опасност.

– Под немилосрден притисок од американскиот претседател, Доналд Трамп, и постојано поткопуван од Кина и Русија, меѓународниот поредок базиран на правила е уништен, заканувајќи се да ја понесе со себе архитектурата на која се потпираат бранителите на човекови права за да ги унапредат нормите и да ги заштитат слободите, рече тој и потсети дека Трамп се фалеше дека не му „треба меѓународното право“ како ограничување, туку само неговиот „сопствен морал“.

Според него, антимигрантската реторика беше „опасен тренд за човековите права во Велика Британија, но исто така и Франција и Германија, и други европски земји“, а Трамп го охрабрил ова тврдејќи дека на Европа ѝ се заканува „цивилизациско бришење“.

– Со тоа што се потпирал на расистички тези за да прикаже цели популации во САД како непожелни, тој „флертувал со крајнодесничарската идеологија“, рече Болопион.

Оваа „демократска рецесија“ му претходела на Трамп и започнала пред неколку децении, се открива во извештајот. Демократијата е сега вратена на нивоата од 1985 година, со 72 % од светското население, кое сега живее под автократија. Заедно со поткопувањето на поредокот базиран на правила, ова претставуваше „совршена бура“ за човековите права и за ослободувањето.