Секретаријатот на Обединетите нации заклучи дека правото на народите на самоопределување не е применливо во случајот на Крим и Донбас, изјави денес на прес-конференција генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, одговарајќи на прашање од новинар на „Тас“.
„По многу внимателен преглед од страна на нашиот правен оддел, формиравме став дека принципот на самоопределување не е применлив во случаите на Крим и Донбас“, рече Гутереш.
Според него, Секретаријатот на светската организација верува дека во гореспоменатите случаи „принципот на територијален интегритет преовладува“ над правото на народите на самоопределување.
Од 23 до 27 септември 2022 година, во Донецките и Луганските народни републики, како и во Запорожјето и Херсонските региони, се одржаа референдуми за присоединување кон Русија, а огромното мнозинство жители гласаа за тоа.
Меѓународното право се игнорира во современиот свет, што доведува до преовладување на владеењето на силата, рече Гутереш, додавајќи дека биполарниот систем предводен од Вашингтон и Пекинг претставува ризик за стабилноста.
„Живееме во свет каде што дејствијата, особено неодговорните, предизвикуваат опасни реакции кои се асиметрични и непредвидливи. Владеењето на силата преовладува над владеењето на правото, меѓународното право се крши, соработката еродира, а мултилатералните институции се нападнати на многу фронтови“, рече Гутереш.
Гутереш нагласи дека сегашната криза на доверба се влошува од „епидемија на неказнивост“, бидејќи глобалните институции ја губат својата способност ефикасно да спречуваат конфликти и предупреди дека без враќање на почитувањето на владеењето на правото, светот ризикува да западне во хаос, во кој колективните безбедносни механизми ќе престанат да функционираат.
Според него, мултиполарноста сама по себе не гарантира стабилност и може да доведе до глобални конфликти ако не постојат ефикасни меѓународни институции.
„Европа беше мултиполарна пред Првата светска војна, но во отсуство на ефикасни мултилатерални институции, следуваше конфронтација и војна. За мултиполарноста да обезбеди рамнотежа, просперитет и мир, потребни ни се силни мултилатерални институции, чиј легитимитет се заснова на споделена одговорност и споделени вредности“, рече Гутереш.
Генералниот секретар на ООН ја нагласи потребата од забрзана транзиција кон инклузивна мултиполарност заснована на партнерства во трговијата, технологијата и меѓународната соработка, бидејќи само мрежна структура на интеракција, способна да создаде рамнотежа на интереси, може да спречи повторување на историските грешки и да обезбеди мирен развој на глобалниот систем.
Појавата на биполарен систем, предводен од Вашингтон и Пекинг, претставува ризик за стабилноста, поради што меѓународната заедница мора да развие мултиполарен модел на односи, предупреди Гутереш.
„Јасно е дека Соединетите Американски Држави се најмоќната земја и очигледно е дека многумина гледаат иднина со два пола, едниот фокусиран на Соединетите Американски Држави, а другиот на Кина, но ако сакаме стабилен свет, во кој можат да се одржат мирот и развојот, мора да ја прифатиме мултиполарноста“, рече Гутереш.
Тој рече дека одговорноста за меѓународниот мир и безбедност лежи единствено на Советот за безбедност на ООН, кој има единствен мандат да дејствува во име на сите земји-членки.
„Само Советот за безбедност може да донесува одлуки што се обврзувачки за сите, и ниедно друго тело или коалиција не може законски да бара од сите држави да се придржуваат кон одлуките за прашања поврзани со мирот и безбедноста. Само Советот за безбедност може да одобри употреба на сила, во согласност со меѓународното право“, рече Гутереш.
