Финскиот претседател бара од НАТО план за безбедност на Арктикот

Финскиот претседател Александар Стуб денес изјави дека сака планот за зајакнување на безбедноста на Арктикот да биде готов до самитот на НАТО во јули. Оваа изјава доаѓа откако САД објавија рамковен договор за смирување на спорот околу иднината на Гренланд, пишува Ројтерс.

Претходно, американскиот претседател Доналд Трамп објави дека договорот со НАТО обезбедува целосен и постојан пристап на САД до Гренланд, а шефот на Алијансата рече дека сојузниците ќе мора да ја зајакнат својата посветеност на безбедноста на Арктикот за да се спротивстават на заканите од Русија и Кина.

Договорот дојде откако Трамп ги напушти заканите за воведување царини на осум европски сојузници поради нивниот став за Гренланд и ја исклучи можноста за насилно заземање на огромниот остров богат со минерали.

Скандинавските членки се клучни за планот
Стаб изјави дека сака да состави пакет мерки за зајакнување на безбедноста на Арктикот што нема да биде „значително различен“ од договорот постигнат во Хаг минатиот јуни, кога лидерите на НАТО поддржаа големо зголемување на трошоците за одбрана, како што побара Трамп.

„Во идеален свет, би имале нешто готово до самитот на НАТО во Анкара“, изјави Стаб за Ројтерс на маргините на Светскиот економски форум во Давос. Стаб објасни дека посилната арктичка безбедносна архитектура треба да се потпира на поблиска соработка меѓу петте скандинавски членки на НАТО, Шведска, Финска, Норвешка, Данска и Исланд, заедно со САД и Канада.

Тој додаде дека вооружените сили на Финска се обучени да дејствуваат во тој регион. „Имаме милион жени и мажи кои отслужиле воена служба во арктички услови“, рече Стаб, кого многу дипломати и аналитичари го сметаат за еден од европските лидери кои се највешти во градењето односи со Трамп.

Позадина на договорот за Гренланд
Заканата на Трамп да воведе царини за европските земји кои се спротивставија на неговата амбиција да го стекне Гренланд ги потресе европските престолнини, а лидерите на ЕУ се состанаа подоцна во четврток во Брисел за да разговараат за ова прашање.

Стаб изрази верување дека лидерите на ЕУ ќе одржат обединет став за Гренланд и нагласи дека е особено важно да се слушнат ставовите на данската премиерка Мете Фредериксен, со оглед на тоа што Гренланд е автономен регион на Кралството Данска.

Трамп тврдеше дека само САД можат да ја обезбедат безбедноста на Гренланд во услови на, како што вели, кинески и руски амбиции на Арктикот. Сепак, неговиот пристап се закани да го наруши НАТО алијансата и повторно да ја разгори трговската војна со Европа.

Стуб, кој ја пофали улогата на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во наоѓањето заедничка основа со Трамп околу Гренланд, рече дека е оптимист за иднината на алијансата. „Мислам дека е сосема оправдано претседателот Трамп да побара од Европејците да направат повеќе за својата одбрана, а исто така да платат повеќе за алијансата и да имаат повеќе капацитети“, рече тој. „Значи, колку е посилно НАТО, толку сме подобро“.