Европскиот парламент денес го суспендираше трговскиот договор меѓу ЕУ и САД, тврдејќи дека последната одлука на американскиот претседател Доналд Трамп и претходната одлука на Врховниот суд на САД ја доведоа во прашање правната важност на договорот од 2025 година.
На 20 февруари, Врховниот суд на САД ја поништи одлуката на Трамп да воведе високи царини за многу земји низ целиот свет на почетокот на 2025 година, тврдејќи дека тој ги пречекорил своите претседателски овластувања со повикување на законот за национална вонредна состојба.
Истиот ден, Трамп објави дека воведува дополнителни царини од 10% за увоз од целиот свет, а само еден ден подоцна ги зголеми на 15%, со извршна наредба што го заобиколи Конгресот.
Преговарачите на Европскиот парламент задолжени за документот денес го замрзнаа целиот договор меѓу ЕУ и САД додека не се разјасни ситуацијата.
„Сакаме јасни гаранции од САД дека ќе се придржуваат кон договорот, бидејќи тоа е одлучувачкиот елемент“, рече Бернд Ланге, германски социјалдемократ и шеф на трговскиот комитет на Европскиот парламент.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и Трамп потпишаа договор за царина и трговија во Тарнбери, Шкотска, во јули минатата година.
Спогодбата во Тарнбери ги обврза САД на стандардна царина од 15 проценти за поголемиот дел од увозот од ЕУ (намалување од заканите 30 проценти), додека ЕУ се согласи да ги елиминира царините за речиси сите американски индустриски стоки.
ЕУ се обврза да купи гориво во вредност од околу 750 милијарди долари од САД и воена опрема во вредност од 600 милијарди долари на неопределено време.
Бернд Ланге денес изјави дека одлуката на Врховниот суд отстранила клучен инструмент што САД го користеле за постигнување и спроведување на договорот од Тарнбери, соопшти Европскиот парламент.
„Одлуката на Врховниот суд на САД од 20 февруари 2026 година за повикувањето на Законот за национални вонредни овластувања (IEEPA) од страна на (Трамп) е јасна и недвосмислена. Нејзините импликации не можат да се игнорираат и продолжувањето како порано не е опција“, рече Ланге.
Германскиот европратеник рече дека новиот предлог на Трамп предвидува замена на IEEPA и ќе се применува по скратена постапка за сите земји, со последица зголемување на тарифите што би ги надминале договорените 15 проценти, „што само по себе претставува јасно отстапување од одредбите од договорот од Тарнбери“.
Затоа, претходно закажаното гласање во комитетот нема да се одржи денес, а известувачите што го претставуваат парламентарното мнозинство ќе ја разгледаат ситуацијата следната недела, рече Ланге.
Известувачите се согласија дека во сегашните околности, работата за спроведување на трговскиот договор меѓу ЕУ и САД треба да се запре сè додека „не се вратат јасноста, стабилноста и правната сигурност“ во односите меѓу ЕУ и САД.
Европската комисија работи на спроведувањето на договорот со месеци, но за негово целосно спроведување е потребно зелено светло од Парламентот на ЕУ и земјите-членки. Пратениците веќе еднаш привремено ја прекинаа работата за спроведување на договорот, по барањата на Трамп за Гренланд.
По одлуката на Врховниот суд, Трамп ја заснова својата нова одлука на закон од 1974 година кој му дозволува да воведува царини за увезена стока до 150 дена под одредени околности без одлука од Конгресот. Експертите веќе се сомневаат дека овие околности се исполнети. Му е потребна согласност од Конгресот за да одржува повисоки царини подолг период.
