ЕУ обезбеди нов пакет помош од 90 милијарди евра за Украина

Земјите од ЕУ постигнаа договор за заем од 90 милијарди евра за покривање на финансиските и воените потреби на Украина за 2026 и 2027 година. Брисел планира да ја изврши првата рата на почетокот на април за да се обезбеди континуитет на странската помош за Киев, објави „Еуроњуз“. Амбасадорите на земјите-членки се согласија за правните текстови во среда попладне, откако Кипар, кој претседава со Советот, презентираше нова верзија на предлогот.

„Денешната спогодба покажува дека ЕУ продолжува решително да дејствува во поддршка на Украина и нејзиниот народ. Новото финансирање на помошта ќе обезбеди силна отпорност на земјата во услови на руска агресија“, рече кипарскиот министер за финансии Макис Керавнос. „Во исто време, испраќаме силна порака дека суверенитетот и територијалниот интегритет на државите мора целосно да се почитуваат, во согласност со меѓународното право.“

Финансирање и ослободувања
Заемот од 90 милијарди евра, кој беше политички договорен на самитот во Брисел, ќе биде финансиран со издавање заеднички долг, а буџетот на ЕУ ќе дејствува како гаранција за инвеститорите. Според договорот, Унгарија, Словачка и Чешка ќе бидат целосно ослободени од сите финансиски обврски, вклучително и годишните плаќања на камата.

Европската комисија проценува дека преостанатите 24 земји-членки ќе треба да платат помеѓу 2 и 3 милијарди евра секоја година за покривање на поврзаните трошоци.

Буџетска и воена помош
90-те милијарди евра ќе бидат поделени на два главни дела: 30 милијарди евра за буџетска поддршка и 60 милијарди евра за воена помош за купување оружје и муниција. Овој сооднос би можел да се промени ако заврши војната.

Договорот за оружје беше последната точка на сопнување во преговорите на амбасадорите. Франција, гласен застапник на политиката „Произведено во Европа“, инсистираше на ограничување на купувањата надвор од континентот колку што е можно повеќе.

На крајот беше договорено средствата да се користат според принципот на приоритет: оружјето прво ќе се набавува во Украина, потоа во Европската Унија и Исланд, Лихтенштајн, Норвешка и Швајцарија. Само ако опремата не е достапна на тие пазари, на Киев ќе му биде дозволено да се обрати до други добавувачи, како што се Соединетите Американски Држави, за набавка.

Земјите што имаат партнерства за безбедност и одбрана со ЕУ, како што се Обединетото Кралство, Јапонија, Јужна Кореја и Канада, исто така ќе имаат приоритет при купувањето ако дадат „фер и пропорционален“ придонес во трошоците за задолжување. Договорот се совпаѓа со зближувањето меѓу Брисел и Лондон.

„Важно е Обединетото Кралство да биде вклучено“, рече функционер на ЕУ под услов да остане анонимен. „Со оглед на геополитичката ситуација, приближувањето кон Велика Британија е подобро за Европа, а за Украина ќе ги направи работите пофлексибилни“.

Строги услови за исплата
Парите ќе бидат постепено исплатени и ќе бидат предмет на строги услови. На пример, секое заостанување во борбата против корупцијата во Украина би можело да предизвика суспензија на помошта.

Од Украина ќе биде побарано да ги врати 90-те милијарди евра само ако Русија ја заврши војната и се согласи да му ја надомести штетата на Киев. Со оглед на тоа што Москва експлицитно ја отфрли можноста за плаќање репарации, се очекува Брисел да ја одложи отплатата на долгот на неодредено време.

Правните текстови договорени во среда сè уште треба да бидат ратификувани од Европскиот парламент, кој вети дека ќе го забрза процесот. Целта е првата исплата да се изврши на почетокот на април, рок предложен од самиот Киев.