Британците го шпионираа, Американците го запленија: Зошто ‘рѓосан танкер стана центар на глобални тензии?

Огромен, ‘рѓосан танкер за сурова нафта стана центар на глобални тензии откако со денови беше следен од американските сили и на крајот запленет во Северниот Атлантик, додека руската војска истовремено се упати кон него.

Иако на бродот нема нафта, неговата очигледна вредност предизвика шпекулации – од руско оружје скриено во неговиот труп до симболичен трофеј во борбата за моќ меѓу Вашингтон и Москва, пишува „Гардијан“.

Се верува дека бродот, кој моментално се вика „Маринера“, е дел од таканаречената флота во сенка или „флота на духови“ што ја користат Русија, Иран и Венецуела за да ги избегнат западните санкции. Со години, ваквите бродови превезуваат товар и евтино гориво низ целиот свет, вклучително и во Кина.

Вашингтон и неговите европски сојузници долго време се обидуваат да се справат со нелегалната поморска трговија, а напорите кулминираа минатиот месец откако Доналд Трамп воведе поморска блокада на танкерите што ги кршат санкциите во близина на Венецуела.

„Маринера“ е еден од дванаесетте танкери што се обидоа да ја избегнат блокадата. Во декември, тој успеа да избега од Карипското Море, го смени името од Бела 1 и отплови кон северна Русија, но денес конечно беше пресретнат.

The @TheJusticeDept & @DHSgov, in coordination with the @DeptofWar today announced the seizure of
the M/V Bella 1 for violations of U.S. sanctions. The vessel was seized in the North Atlantic pursuant to a warrant issued by a U.S. federal court after being tracked by USCGC Munro. pic.twitter.com/bm5KcCK30X

— U.S. European Command (@US_EUCOM) January 7, 2026

Бродот е под санкции на Министерството за финансии на САД од јуни 2024 година под обвинение за транспорт на нелегален товар за Хезболах, либанска милитантна група поддржана од Иран. Американската крајбрежна стража се обиде да се качи на танкерот во декември додека пловеше кон Венецуела, но екипажот одби.

Додека американските сили претходно пресретнуваа бродови од флотата во сенка, како што беше танкерот „Скипер“ минатиот месец, запленувањето на „Маринера“ има многу поголеми импликации. Додека „Скипер“ беше регистриран под знамето на Гвајана, „Маринера“ е регистриран и плови под руското знаме.

Се работи за неодамнешен потег – екипажот набрзина го обои руското знаме на трупот на бродот минатиот месец, по што Москва поднесе формален дипломатски протест, барајќи Вашингтон да престане со потерата.

Ова не е единствениот таков случај. Со поставувањето на сопственото знаме на поранешните танкери од флотата во сенка, Москва ефикасно ги извади од сенка и отворено го предизвика Западот.

Крег Кенеди, соработник во Центарот за руски и евроазиски студии „Дејвис“ на Универзитетот Харвард, верува дека Москва се обидела да добие предност и да ја заобиколи американската блокада на Венецуела. „Запленувањето брод под руско знаме на отворено море значи игнорирање на тврдењата на Русија за ексклузивна надлежност над бродот“, рече Кенеди, додавајќи дека Москва веројатно претпоставила дека САД нема да се осмелат да направат таков потег.

Но, Кремљ погрешно проценил колку далеку е спремен Трамп да оди, рече Кенеди, потсетувајќи на неодамнешното апсење на венецуелскиот претседател Николас Мадуро и неговата сопруга. „Ова беше обид на Русија да добие предност со интервенција во американската блокада“, рече Кенеди. „А потоа тргна наопаку“.

Друга теорија сугерира дека нешто многу вредно за Москва е во внатрешноста на бродот. Иако танкерот е празен, се сомнева дека неговата претходна рута помеѓу Иран и Венецуела се користела за нелегална трговија, вклучително и оружје.

Дополнително зголемувајќи ги влоговите, Русија оваа недела испрати поморски сили, вклучително и подморница, за да го придружуваат танкерот, објави „Волстрит џурнал“. Само неколку часа подоцна, Вашингтон објави дека бродот е запленет поради „кршење на санкциите на САД“.

Запленувањето следеше по денови интензивен надзор. Американските авиони за надзор постојано летаа над бродот, а платформите за следење на летот, исто така, регистрираа шпионски авион RC-135W Rivet Joint на Кралските воздухопловни сили (RAF), кој полета од базата Вадингтон во истата област на Атлантикот во вторник.

Британската војска потврди дека обезбедила „претходно планирана оперативна поддршка“. Ненадејниот прилив на американски воени авиони, вклучувајќи го и C-17 Globemaster III кој може да носи хеликоптери, ги поттикна шпекулациите за непосредна мисија на специјалните сили.

Џон Форман, поранешен британски одбранбен аташе во Москва, ја коментираше ситуацијата пред запленувањето, истакнувајќи ја невообичаено големата вклученост на американските сили. „Зошто САД би ги испратиле сите овие средства во Велика Британија само за танкер за нафта?“, праша Форман. „Дали е можно тоа да е руско оружје кое оди во Венецуела?“, пишува британски The Gardian.