Анексијата на Гренланд може да го распадне НАТО и да ја „разведе“ Европа од САД

Герардус Меркатор, картограф од 16 век, веројатно не можел да претпостави дека неговата карта на светот, со вештачки зголемените поларни региони, еден ден ќе биде поврзана со најопасната геополитичка закана за Западот по крајот на Студената војна. Но, токму таа искривена слика, во која Гренланд изгледа колосално, како што пишува „Фајненшл тајмс“, можеби го потхрани апетитот на Доналд Трамп за анексија на островот, потег што би значел директен удар врз НАТО и самиот темел на западната безбедност.

На Меркаторовата карта на светот, која сè уште е широко користена денес, поларните региони се неприродно зголемени, што го прави Гренланд да изгледа поголем од Јужна Америка и приближно со иста големина како Африка. А, всушност, двата континента се многу пати поголеми.

Американскиот претседател еднаш призна: „Ги сакам мапите. Секогаш велев: „Погледнете колку е голем, масивен е и треба да биде дел од Соединетите Американски Држави“.

Трамп веќе се закани дека ќе го земе Гренланд „по лесниот“ или „на потешкиот пат“ – недвосмислена референца за употреба на сила.

Данската премиерка Мете Фредериксен предупреди дека анексијата на Гренланд би значела крај на НАТО. Николас Бернс, поранешниот амбасадор на САД во НАТО, се согласува, потврдувајќи дека инвазијата на САД би „ја уништила Алијансата“.

Логиката е неумолива: сојуз заснован на взаемна одбрана не може да преживее ситуација во која една членка напаѓа друга. Дури и ако некои европски земји се обидат да одржат привидно сојузништво од страв од Русија, американските безбедносни гаранции повеќе нема да вредат ништо по таквиот чин. НАТО би потонал во водите на Северниот Атлантик.

Но, настаните во Иран или Венецуела би можеле да го одвлечат вниманието на Белата куќа, а водечките републиканци се спротивставуваат на анексијата. Сепак, Европа, според „Фајненшл тајмс“, треба да направи нешто што до вчера изгледаше незамисливо – јасно да им покаже на САД што би значело крајот на НАТО за самата Америка.

Крајот на алијансата би го довел во прашање опстанокот на американските воени бази во Европа. Иако некои во кругот на Трамп би го поздравиле тоа, бази како Рамштајн во Германија се клучни за проекцијата на американската моќ на Блискиот Исток.

Распадот на безбедносните врски би значел и дека Европската Унија повеќе нема да има причина пасивно да ги толерира царините на Трамп. Европа би можела да воведе контрамерки и многу построго да ги оданочи американските технолошки гиганти од Силиконската долина. Американската продажба на оружје во Европа, клучна за американската одбранбена индустрија, би пропаднала, бидејќи европските земји би станале претпазливи во користењето на американски производи.

Ризиците за Европа во случај на „развод“ од САД би биле огромни. Континентот би морал итно да воспостави нов безбедносен пакт. Земјите што го потпишаа писмото за поддршка на Данска – Велика Британија, Франција, Германија, Италија, Полска и Шпанија – заедно со нордиските земји, би можеле да го формираат јадрото на таков сојуз.

ЕУ и Велика Британија заедно имаат богатство и население за да ја одвратат Русија, но цената би била висока. Ова би барало огромни финансиски инвестиции и болни социјални чекори – како што е повторно воведување на задолжителна воена служба низ целиот континент.

Администрацијата на Трамп сигурно би се обидела да ја подели ЕУ нудејќи им „специјални партнерства“ на поединечни членки, како што е Унгарија, принудувајќи ги да избираат помеѓу САД и ЕУ. А, децениите трансатлантска соработка создадоа зависности што САД би можеле да ги искористат – од софтверски ажурирања до пристап до кредитни картички.

Велика Британија е особено ранлива. Нејзините разузнавачки служби се испреплетени со оние на САД, а нејзината нуклеарна програма зависи од американските ракети и софтвер.

За многумина во британскиот и европскиот естаблишмент, крајот на НАТО изгледа незамислив. Тоа би бил невиден потег, опасен не само за Европа, туку и за САД. Но, историјата е полна со невидени настани. За жал, кога станува збор за НАТО, време е да се почне да се размислува за незамисливото, заклучува „Фајненшл Тајмс“ во анализата.

Владата на Гренланд денеска изјави дека „под никакви околности не може да ја прифати“ желбата на Доналд Трамп да ја преземе контролата врз Гренланд, додека генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, изјави дека организацијата работи на начини за зајакнување на безбедноста на Арктикот, пренесува Гардијан.

Еврокомесарот за одбрана Андриус Кубилиус порача дека американско преземање на Гренланд ќе значи крај на НАТО, но и дека членките на ЕУ се обврзани да си помагаат едни на други во случај на воена агресија.  Дански и американски претставници ќе се сретнат оваа недела за да разговараат за Гренланд.