Кога сфатил дека „коњаницата“ нема да дојде на помош на Украина по руската инвазија, поранешниот војник на американските специјални сили Марк Хејвард решил да продолжи сам. На почетокот, тој верувал дека Америка ќе ги исполни безбедносните ветувања дадени децении претходно во Меморандумот од Будимпешта, но наскоро ја дознал вистината.
„Никој не го испраќа тимот А“, сфатил тој. Хејвард е еден од околу илјадниците американски ветерани кои, заедно со борци од Велика Британија, Австралија и други земји, се пријавиле доброволно да ја бранат Украина, објавува The Telegraph.
Хејвард, кој служел за време на Студената војна, вели дека ова во многу погледи била битката за која се подготвувал целиот свој живот, но никогаш не успеал да се бори. Кратко по почетокот на инвазијата, тој одлетал од островот Сент Лоренс назад во Ном и ѝ рекол на сопругата: „Душо, ова е војната за која тренирав“. Таа, вели тој, ги кренала рамената и одговорила дека и таа мислела така.
Хејвард се приклучил на Специјалните сили во 1994 година, а подоцна служел во Кувајт и Ирак. „Сите претпоставуваат дека ако си Зелена Беретка, си Рамбо и дека знаеш сè за оружје, тактики и други работи“, рече тој. „Тие целосно го игнорираат фактот дека си дебел и стар и дека не си бил во играта 20 години.“
По војската, тој се преселил во Алјаска, а кога се случила руската инвазија во февруари 2022 година, работел за непрофитна здравствена организација. Со оглед на тоа што неговиот остров гледал кон Русија, која со години ѝ се заканувала на Алјаска со воени бродови и авиони, инвазијата станала „малку по лична“ за него.
Откако ѝ ја кажал на сопругата својата одлука, Хејвард се спакувал и ја преминал полската граница во Украина на 12 март 2022 година, во пренаменето амбулантно возило. Неговиот план да се сретне со својот контакт од Меѓународната легија пропаднал кога Русите штотуку испукале ракети кон една од базите на Легијата. Сам во туѓа земја, тој го направил единственото нешто што можел да го смисли – отишол во мормонска црква во Лавов, каде што се поврзал со други Американци.
Тој и еден пријател со кодно име „Тексас“ наскоро тргнале кон Киев. Таму, поминале 48 часа обучувајќи војници за употреба на противтенковски ракети NLAW. Бидејќи никој од нив не знаел ништо за британското оружје, ја поминале ноќта проучувајќи го упатството за употреба. За среќа, ракетите биле „многу лесни“ за употреба.
Тогаш научи клучна лекција: импровизацијата не е само начин на живот во Украина, туку е единствениот начин за преживување. Ова беше особено очигледно во опремата. Хејвард вели дека американската воена помош првично била поткопана од фатализмот на Вашингтон. Ракетите „Џавелин“, испратени во 2018 година, пристигнале „оголени“. „Тие беа толку убедени дека Украина ќе падне следната недела што отстранија сè што можеше да биде корисно. Ги отстранија тактичките прирачници, резервните батерии, сите тие корисни ѓубреа“, се присети тој.
Лансерите беа практично бескорисни, но Хејвард поврза две батерии за мотоцикли од 12 волти за да ја замени оригиналната од 24 волти. „Тоа беше чин на очај“, призна тој. „Ни рекоа дека нема да работи и дека ќе уништи лансер вреден повеќе од 200.000 долари. Но, инаку тоа беше само скап тег за хартија. Ги прашав Украинците: „Дали ви пречи ако пробам?“ И проклетото нешто се вклучи.“
Мотивациите на странските волонтери варираат. „Некои луѓе доаѓаат во Украина со мотив да се борат за слобода, за она што е исправно“, изјави украинскиот командант Микола Лавренјук за „Њујорк тајмс“. „Други сакаат да заработат пари или да бегаат од законот“. Хејвард цврсто спаѓа во првата група.
Тој беше „лут“ на Владимир Путин, за кого верува дека претставува егзистенцијална закана за светот. „Фактот што владите не си ја вршат работата не ни дава излез. Ние сè уште сме одговорни за светот што им го оставаме на нашите деца“, рече тој. Таа одговорност доаѓа со цена. Поголемиот дел од неговите пари одеа за поправки на автомобили и гориво, исцрпувајќи ги неговите заштеди и натрупувајќи 50.000 долари долг на кредитна картичка.
„За што штедиме пари? Да живееме добро во старост и да оставиме наследство за нашите деца. Јас сум стар. А најдоброто наследство што можам да им го оставам е свет каде што овие работи не остануваат неказнети“.
